Kwamishinar Noma ta Jihar Akwa Ibom, Dakta Offiong Offor, ta bayyana cewa gwamnatin jihar na kokarin sauya harkar noma daga noma don amfanin gida kawai zuwa wani muhimmin ginshiƙi na samar da abinci, ayyukan yi da kuma arziki ga al’umma.
Kwamishinar ta ce gwamnatin Gwamna Umo Eno ta bullo da wasu shirye-shirye tare da amfani da tallafin hukumomi da kungiyoyin kasa da kasa domin ƙara samar da amfanin gona da kuma inganta rayuwar manoma a jihar.
Offor ta bayyana hakan ne yayin ganawa da ’yan jarida a Uyo ranar Alhamis, inda ta yi bayani kan ayyukan gwamnatin jihar a fannin noma.
Ta ce noma na da muhimmiyar rawa a tattalin arzikin Akwa Ibom, saboda haka gwamnati na bukatar ci gaba da zuba jari domin ƙara yawan amfanin gona, inganta hanyoyin samun kasuwa da kuma samar da damammaki ga mazauna karkara.
Akwa Ibom na daga cikin jihohin da al’ummarta ke dogaro sosai da noma, inda ake noman kayan abinci kamar rogo da kayan lambu, da kuma amfanin itatuwa kamar dabino da koko.
Sai dai manoma na fuskantar kalubale da suka haɗa da lalacewar hanyoyin karkara, ƙarancin injinan noma da kayan aikin gona, da kuma asarar amfanin gona bayan girbi.
Kwamishinar ta ce shirye-shiryen gwamnatin jihar na da nufin magance wasu daga cikin waɗannan matsaloli tare da ƙarfafa jama’a su koma aikin noma.
Shirye-shiryen “Back to Farm” Da “Home Farm”
Offor ta ce shirin Back to Farm da Home Farm na gwamnatin jihar na ƙarfafa iyalai su noma kayan abinci don amfanin gida tare da samun ƙarin kuɗin shiga.
Ta ce manufar ita ce jama’a su kasance suna da ƙananan gonaki ko lambuna a gidajensu domin samar da wasu daga cikin kayan abincin da suke buƙata.
Gwamnatin jihar ta kuma kafa wani kamfanin bayar da hayar kayan aikin noma, wanda ya haɗa da taraktoci da sauran injinan noma.
A cewar kwamishinar, manoma na samun rangwamen kashi 50 cikin 100 wajen amfani da waɗannan kayan aikin, abin da zai taimaka musu wajen yin noma cikin sauri da kuma ƙara yawan amfanin gona.
Inganta Hanyoyin Karkara
Kwamishinar ta ce gwamnatin jihar na tallafa wa shirin Rural Access and Agricultural Marketing Project (RAAMP) da Bankin Duniya ke tallafawa, ta hanyar bayar da kuɗin da jihar ke buƙata a matsayin gudunmawarta.
Ta ce shirin ya tanadi gyaran hanyoyi 486 a ƙananan hukumomi 31 na jihar domin sauƙaƙa wa manoma kai amfanin gonarsu kasuwa da kuma rage asarar amfanin gona bayan girbi.
Ta bayyana cewa an riga an kammala tare da ƙaddamar da wata hanya mai tsawon kilomita 11 da ta haɗa yankin kasuwa da wasu sassan ƙaramar hukumar Ibesikpo Asutan.
Tallafin Kayan Noma Ga Dubban Manoma
Offor ta ce ta hannun shirye-shiryen Food Systems Resilience Programme da AK-CARES, manoma sun samu tallafin ƙananan kifaye, kaji, awaki da tumaki, da kuma ’ya’yan rogo, taki da magungunan kashe ciyawa.
Ta ce sama da mutane 16,000 sun samu tallafin kayan noma ƙarƙashin AK-CARES.
Haka kuma, an gyara sama da hanyoyin karkara 150, yayin da aka gyara kasuwannin karkara 81 tare da samar da bandakuna da wuraren yanka dabbobi domin inganta tsafta a kasuwannin nama.
Shirin Samar Da Dabino Da Koko
Kwamishinar ta kuma bayyana cewa jihar ta ƙaddamar da Tree Crop Revolution Programme, wanda ya fi mayar da hankali kan noman dabino da koko.
Ta ce za a raba sama da ’ya’yan dabino 620,000 ga manoman dabino 1,700 a ƙananan hukumomi 31 na jihar.
A cewarta, ya zuwa yanzu ƙananan hukumomi 14 sun riga sun samu ’ya’yan dabino 5,000 kowannensu.
Dangane da noman koko, ta ce an raba sama da ’ya’yan koko 250,000 ga manoma fiye da 3,000 a shekarar 2025, yayin da a shekarar 2026 aka raba sama da 100,000 ga manoma fiye da 850.
Ta ce gwamnatin jihar na kuma bibiyar asalin koko da ake nomawa a Akwa Ibom domin tabbatar da cewa an gane ingancinsa kuma ba a danganta amfanin gonar da wasu jihohi.
Gwamnati Na Shirin Gina Babbar Gonakiya
Kwamishinar ta ƙara da cewa Gwamna Umo Eno na kafa wata gonar misali mai girman hekta 50, wadda za ta haɗa noman amfanin gona da kiwon dabbobi.
Ta ce ana kuma shirin maimaita irin wannan tsarin a kowace shiyyar sanata ta jihar.
A cewar Offor, duk waɗannan shirye-shiryen na daga cikin ƙoƙarin gwamnatin jihar na mayar da noma sana’a mai amfani da jan hankalin jama’a, tare da amfani da fannin wajen samar da damammakin tattalin arziki masu ɗorewa ga mazauna Akwa Ibom.
