Ranar Zuciya Ta Duniya: Wayar Da Kai Da Gwaji Da Wuri Na Taimakawa Wajen Kare Zuciya

Yayin da Najeriya ke haɗuwa da sauran ƙasashen duniya wajen bikin Ranar Zuciya Ta Duniya (World Heart Day), masana kiwon lafiya sun jaddada muhimmancin gano abubuwan da ke haifar da cututtukan zuciya tun da wuri, domin rage haɗarin kamuwa da matsalolin da ka iya jefa rayuwa cikin haɗari.
Ƙungiyar Nigerian Cardiac Society (NCS) ta ce kare lafiyar zuciya bai kamata ya ta’allaka ne kawai kan neman magani bayan alamun rashin lafiya sun bayyana ba, inda ta buƙaci a ƙara mai da hankali kan rigakafi, gwaje-gwaje tun da wuri da kuma samun damar yin magani.
Shugaban NCS, Farfesa Rasaaq Adebayo, ya bayyana cewa Najeriya ta samu ci gaba wajen wayar da kan jama’a game da lafiyar zuciya da inganta wasu ayyukan kiwon lafiya, amma har yanzu akwai buƙatar ƙara ƙoƙari.
A cewarsa, yawan jama’ar Najeriya na ci gaba da ƙaruwa, lamarin da ke ƙara buƙatar ayyukan kula da cututtukan zuciya tare da ƙara matsin lamba kan cibiyoyin kiwon lafiya da ake da su.
Ya ce:
“Ƙungiyarmu tana haɗin gwiwa da gwamnati, kuma gwamnati tana yin abubuwa da dama wajen inganta cibiyoyin kiwon lafiya, samar da kayan aiki da kuma ayyuka. Amma kun san cewa yawan jama’a yana ci gaba da ƙaruwa, kuma buƙatun jama’a ma suna ci gaba da ƙaruwa.”
An bukaci a rage zaman kashe wando
Farfesa Adebayo ya ce akwai alamun cewa ’yan Najeriya sun fara ƙara fahimtar muhimmancin motsa jiki fiye da yadda lamarin yake shekaru biyu ko uku da suka gabata.
Sai dai ya ce har yanzu akwai buƙatar ƙara ƙoƙari wajen rage salon rayuwar da ke sa mutane zama ba tare da motsa jiki sosai ba, musamman saboda yadda fasaha da na’urori ke sauya yadda mutane ke aiki da kuma gudanar da rayuwarsu.
Ya ce:
“Har yanzu mun yarda cewa akwai abubuwa da yawa da ya kamata a yi wajen tabbatar da cewa mutane ba sa yawan zama ba tare da motsa jiki ba.”
Masana sun bukaci a shigar da gwajin zuciya cikin asibitocin matakin farko
Farfesa Amam Mbakwe, wadda farfesa ce a fannin Medicine, ƙwararriyar likitar zuciya kuma mataimakiyar shugabar World Heart Federation, ta ce ya kamata a kusantar da gwaje-gwajen gano haɗarin cututtukan zuciya zuwa ga jama’a ta hanyar shigar da su cikin tsarin Primary Healthcare.
Ta ce gwajin ya kamata ya fara daga matakin asibitocin kiwon lafiya na farko.
A cewarta, ba lallai ba ne Najeriya ta samar da wani sabon tsarin gwaje-gwajen cututtukan zuciya, domin ana iya amfani da tsarin kiwon lafiya na farko da ake da shi.
Ta ce:
“Ba sai mun samar da wani sabon tsari ba. Mu haɗa shi da tsarin kiwon lafiya na farko da ake da shi.”
Mbakwe ta kawo yadda aka haɗa wasu ayyukan kula da cutar HIV cikin tsarin kiwon lafiya na farko a matsayin misalin yadda za a iya amfani da tsarin da ake da shi wajen faɗaɗa ayyukan gwajin cututtukan zuciya.
Waɗanne gwaje-gwaje ake buƙata?
A cewar Mbakwe, ya kamata cibiyoyin kiwon lafiya na farko su kasance suna aiki yadda ya kamata kuma suna da kayan aikin da za su taimaka wajen gano wasu abubuwan da ke ƙara haɗarin cututtukan zuciya.
Daga cikin abubuwan da ta ambata akwai na’urar auna sukari a jini, auna nauyin jiki da kuma gwajin fitsari domin duba wasu alamomin da za su iya nuna matsala.
Ta ce:
“Dole ne a samu cibiyoyin kiwon lafiya masu aiki. Dole ne a samu na’urar duba sukari a jini. Ya kamata su iya auna nauyi tare da duba fitsari domin gano furotin.”
Masana sun ce muhimmancin gwaje-gwajen tun da wuri ya ta’allaka ne kan cewa mutum na iya jin yana cikin koshin lafiya, yana motsa jikinsa kuma yana gudanar da ayyukansa na yau da kullum, amma akwai wata matsala da ba ya sane da ita.
Saboda haka, gano matsalar da wuri na iya ba da damar fara ɗaukar mataki kafin ta ƙara tsanani.
Tsadar magungunan zuciya na ci gaba da zama ƙalubale
Bayan gano matsalar, samun damar yin magani da kuma ci gaba da shan magani yadda ya kamata na daga cikin muhimman abubuwan kare lafiyar zuciya.
Babbar Sakatariyar Nigerian Cardiac Society, Farfesa Enjiroghene Umuerri, ta ce tsadar magungunan cututtukan zuciya na ci gaba da zama abin damuwa, saboda yawancin magungunan da ake amfani da su a Najeriya ana shigo da su ne daga ƙasashen waje.
Ta ce:
“Babu ɗaya daga cikin waɗannan magungunan da ake ƙera a Najeriya. Yawancinsu, kusan dukkaninsu, ana shigo da su ne.”
A cewarta, shigo da magungunan daga ƙasashen waje na ƙara kuɗin da marasa lafiya ke kashewa wajen neman magani.
Umuerri ta yi kira ga kamfanonin harhada magunguna na Najeriya da su ƙara shiga aikin samar da muhimman magungunan cututtukan zuciya a cikin gida, domin hakan na iya taimakawa wajen rage tsadar magani.
An nemi a samar da magungunan haɗe-haɗe
Umuerri ta kuma buƙaci a sanya magungunan da ake haɗa nau’o’i biyu ko uku na magani a cikin ƙwaya guda cikin Essential Medicines List.
Ta ce hakan na iya taimakawa musamman ga masu fama da hawan jini waɗanda ke buƙatar amfani da magunguna fiye da ɗaya, saboda samun magungunan a cikin ƙwaya guda na iya sauƙaƙa amfani da su tare da taimakawa marasa lafiya wajen bin tsarin shan magani.
Ta kuma buƙaci a tabbatar da cewa irin waɗannan magunguna sun samu cikin shirye-shiryen National Health Insurance Authority (NHIA) da sauran shirye-shiryen da za su taimaka wajen rage kuɗin magani ga jama’a.
“Don’t Miss a Beat”
Taken Ranar Zuciya Ta Duniya ta bana, wato “Don’t Miss a Beat”, ya mayar da hankali kan muhimmancin gano cututtukan zuciya da wuri, rigakafi da kuma fara magani cikin lokaci.
Masana kiwon lafiya sun ce tun da ana iya gano da kuma sarrafa wasu abubuwan da ke ƙara haɗarin cututtukan zuciya tun kafin su haifar da matsaloli masu tsanani, yin rigakafi, gwaje-gwaje da wuri da kuma samun magani cikin lokaci na da muhimmiyar rawa wajen kare jama’a daga matsalolin zuciya, shanyewar ɓangaren jiki da sauran cututtukan da suka shafi zuciya da jijiyoyin jini.