Kashi 10.5% kacal na mata ke samun aikin albashi mai tsari yayin da mafi yawansu ke cikin ayyukan da ba su da tsaro.
Rahoton baya-bayan nan daga World Bank ya nuna cewa har yanzu mata na fuskantar babbar matsala wajen samun aikin yi na dindindin a Najeriya, duk da yawan shiga kasuwar aiki.
A cewar rahoton, kashi 10.5 cikin 100 kacal na mata masu aiki ke samun aikin albashi ko na dindindin a shekarar 2025, abin da ke nuna yadda yawancinsu ke dogaro da ayyukan da ba su da tsaro ko kariya ta doka.
Sai dai kashi 80.7 cikin 100 na mata masu shekaru 15 zuwa sama suna cikin kasuwar aiki, amma mafi yawansu na cikin ayyuka marasa inganci da ke rashin tabbas na kudin shiga.
A bangaren maza kuwa, sun fi samun irin wadannan ayyuka, inda kashi 17 cikin 100 ke cikin aikin albashi, abin da ya fi na mata nesa ba kusa ba.
Najeriya Na Baya a Duniya
Rahoton ya nuna cewa Najeriya na baya idan aka kwatanta da sauran yankuna:
Afrika ta kudu da Sahara: 16.9%
Kasashe masu matsakaicin karamin karfi: 26.5%
Duniya baki daya: 54.6%
Wannan na nuni da babban gibin da ke akwai a bangaren aikin mata.
Kalubalen Tsari na Hana Ci gaba
Rahoton ya bayyana wasu manyan matsaloli da ke hana mata samun ingantattun ayyuka, ciki har da:
Rashin kwarewa (skills)
Karancin jari
Al’adun gargajiya
Haka kuma, kashi 79.1 cikin 100 na mata na cikin ayyukan da ba su da tsaro (vulnerable employment), yayin da maza ke da kashi 54.8%.
A bangaren noma kuwa, kashi 23.6% na mata ke aiki a wannan fanni, yawanci a kananan ayyuka marasa inganci.
Matasa: Alamu Masu Hada Kai
Rahoton ya nuna wasu cigaba a bangaren matasa:
Rashin aikin yi a tsakanin ‘yan mata ya sauka zuwa 6.29%
Na maza ya fi sauki da kashi 4.42%
Sai dai kuma kashi 13.4% na ‘yan mata ba sa makaranta, aiki ko horo (NEET), abin da ke nuna akwai gibi.
⚖️ Dokoki da Aiwatarwa Na Da Rauni
Najeriya ta samu kashi 51% kacal a ma’aunin Women, Business and the Law, wanda ke nuna cewa mata na da rabin damar da maza ke da su a doka.
Aiwatar da dokoki: 49%
Karfin hukunta karya doka: 34%
Rahoton ya kuma nuna cewa babu wani gyara daga 2023 zuwa 2025.
Bambanci a Harkar Kudi
Duk da cigaba, har yanzu akwai gibi:
Mata masu asusun banki: 52.2%
Maza: 74.3%
Haka kuma, kashi 36.5% na mata ne ke ajiya ta hanyar banki ko mobile money, idan aka kwatanta da 50.2% na maza.
Kalubalen Lafiya da Zamantakewa
Rahoton ya kuma nuna wasu matsaloli masu tasiri ga rayuwar mata:
Mutuwar mata masu haihuwa: 993 cikin 100,000
Haihuwar yara kanana: 86.4 cikin 1,000
Aure da wuri: 30.3% kafin shekaru 18
Wadannan na rage damar mata wajen samun ilimi da ayyukan yi masu inganci.
World Bank ya jaddada cewa rage gibin da ke tsakanin maza da mata na da matukar muhimmanci wajen bunkasa tattalin arziki, rage talauci, da samar da ci gaba mai dorewa a Najeriya.
